PHỨC CẢM OEDIPUS CÓ THỂ CẢI THIỆN “GÓC KHUẤT” PHÒNG NGỦ CỦA BẠN?
Khi Sigmund Freud lần đầu tiên công bố khái niệm “Phức cảm Oedipus” vào năm 1899, ông đã vấp phải một làn sóng giận dữ, chế giễu và ghê tởm từ công chúng (Cho đến tận ngày hôm nay nhiều người vì hiểu lầm vẫn còn tranh cãi về ông). Thật khó chấp nhận khi một giả thuyết tâm lý lại khẳng định một cách trần trụi rằng: Mỗi đứa trẻ (từ 3 đến 5 tuổi) đều mang trong mình khao khát chiếm đoạt thể xác của cha/mẹ khác giới và muốn loại bỏ người cha/mẹ cùng giới, bên đóng vai trò là tình địch.
Tuy nhiên, sức mạnh giải thích của Phức cảm Oedipus chỉ thực sự phát huy tác dụng khi chúng ta ngừng hiểu nó theo nghĩa đen trần tục! Thay vì coi đó là một sự kiện có thật trong tâm trí đứa trẻ, hãy nhìn nó như một vở kịch ẩn dụ về cách bản sắc tính dục của mỗi con người được định hình.
Phức cảm này chính là chiếc chìa khóa vạn năng trả lời cho những câu hỏi sâu kín nhất của người trưởng thành:
Bạn tự tin thế nào về sức hút của bản thân?
Bạn đón nhận ham muốn của mình trong sự bình yên hay đi kèm cảm giác tội lỗi, ghê tởm?
Tại sao chuyện chăn gối với người này là thăng hoa, nhưng với người khác lại là khởi nguồn của sự hoang tưởng và bạo dâm/khổ dâm (thậm chí dẫn đến cái kết kinh hoàng)?
Hãy nhớ lại thuở ấu thơ. Khi một đứa trẻ nũng nịu nói rằng: “Sau này con chỉ muốn ở với mẹ thôi” hay đòi “cưới ba”, chúng thực chất đang chơi một trò chơi thử nghiệm. Đứa trẻ đang học cách khám phá xem việc mình trở nên “thu hút” trong mắt một người đàn ông hay một người đàn bà sẽ như thế nào.
Nó hoàn toàn giống như trò chơi cướp biển trong bếp hay chơi cá sấu lên bờ trên bậc thềm. Đứa trẻ chơi rất nhập tâm, nhưng chúng không có nghĩa là nó có ý định gia nhập một băng đảng buôn lậu ngoài đời thực (những thứ mà trẻ còn chưa hiểu nó là gì, chứ không phải như quan điểm của người lớn). Trẻ em cần trò chơi luôn ở thế “giả định”.
Và đây là lúc sự trưởng thành về mặt cảm xúc của cha mẹ tác động vào toàn bộ số phận tâm lý của đứa trẻ:
Nếu ở trường hợp lý tưởng, người cha hoặc mẹ đón nhận trò chơi bằng một nụ cười bao dung. Họ không sỉ nhục, không trừng phạt, cũng không kích động đứa trẻ. Họ dịu dàng lắng nghe để trẻ cảm thấy sự hiện diện của mình được thừa nhận, nhưng đồng thời vạch rõ ranh giới nghiêm túc để giữ trò chơi mãi là một trò chơi.
Nhưng ở kịch bản tổn thương hơn, những bậc cha mẹ có nội tâm quá mong manh hoặc đang chìm trong trầm cảm sẽ phản ứng bằng sự cay nghiệt, giễu cợt hoặc giận dữ vì cảm thấy bị “đe dọa” quyền lực. Tệ hơn, những tổn thương và sự cô độc của người lớn có thể khiến họ ngộ nhận trò chơi của đứa trẻ thành một ham muốn thể xác thực thụ dẫn đến những hệ lụy tâm lý kéo dài suốt đời.
Vậy Odiepus giúp ta hiểu gì về người trưởng thành?
Nếu bạn đang gặp những trục trặc, lo âu trong đời sống tình dục hoặc các mối quan hệ hiện tại, hãy thử quay lại những câu hỏi Oedipus của Freud:
Ngày nhỏ, bạn có cảm thấy mình đủ sức “thu hút” và làm cha/mẹ tự hào và quan tâm về sự tồn tại của mình không?
Người cha/mẹ cùng giới đón nhận các trò chơi của bạn bằng sự bao dung hay bằng thái độ bắt nạt, đố kỵ?
Cha mẹ có cho bạn một cảm giác an toàn về các ranh giới không?
Sức khỏe tinh thần của một người trưởng thành phụ thuộc rất lớn vào việc những ham muốn đầu đời được những người xung quanh ứng xử khéo léo như thế nào: không trừng phạt quá mức, không nuông chiều thái quá, không bỏ mặc và không dụ dỗ.
Một người đàn ông hay một người đàn bà vững chãi là người có thể cảm thấy bản thân tràn đầy năng lượng tính dục và sức hút mà không phải gánh chịu sự sợ hãi hay cảm giác tội lỗi. Khi những trò chơi thời thơ ấu diễn ra tốt đẹp, thực tại có thể sẽ thuận buồm xuôi gió hơn.
Tài liệu tham khảo: bài viết được lấy cảm hứng nhiều từ video Freud’s Oedipus Complex Can IMPROVE Your Sex Life của kênh The School of life. Tác giả ý thức và khuyến khích người đọc tìm hiểu thêm về những ý nghĩa sâu sắc và rộng lớn hơn nữa về những lý thuyết của Freud, tách chúng ra khỏi những diễn đạt theo nghĩa đen.
