Chủ đề quan hệ tình dục đồng giới (đặc biệt nam-nam, hay còn gọi là MSM – Men who have sex with men) và nguy cơ lây nhiễm HIV là một trong những vấn đề được hỏi nhiều nhất. Chúng tôi hiểu rằng, bên cạnh niềm vui khám phá bản thân và tình yêu, vẫn còn những nỗi sợ hãi thầm lặng về sức khỏe, kỳ thị xã hội, và sự thiếu thông tin đáng tin cậy.

Theo báo cáo mới nhất từ Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế Việt Nam) và các tổ chức quốc tế như UNAIDS, WHO, CDC (cập nhật đến cuối 2025), nhóm MSM hiện đang là nhóm có tỷ lệ nhiễm HIV mới cao nhất tại Việt Nam, chiếm khoảng 40-45% các ca phát hiện mới trong những năm gần đây. Con số này không phải để “dọa nạt”, mà để nhắc nhở rằng: HIV không phân biệt xu hướng tình dục, mà lây lan qua hành vi không an toàn. Quan hệ đồng giới không phải là “nguyên nhân gây bệnh”, nhưng một số hình thức quan hệ (đặc biệt qua đường hậu môn) có nguy cơ lây truyền HIV cao hơn so với quan hệ âm đạo. Hiểu rõ rủi ro và cách phòng ngừa sẽ giúp bạn tự tin sống đúng với bản thân mà vẫn bảo vệ sức khỏe.

Tại sao quan hệ đồng giới nam (MSM) có nguy cơ lây HIV cao hơn?

HIV lây chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp giữa dịch cơ thể chứa virus (tinh dịch, dịch hậu môn, máu, dịch âm đạo) với niêm mạc hoặc vết thương hở. Trong quan hệ nam-nam, các yếu tố làm tăng rủi ro bao gồm:

1. Quan hệ hậu môn – hình thức phổ biến nhất
   • Niêm mạc hậu môn mỏng manh, không có cơ chế tự bôi trơn như âm đạo, dễ bị rách vi mô hoặc chảy máu nhỏ trong quá trình giao hợp → tạo “cửa ngõ” lý tưởng cho virus HIV xâm nhập.
   • Nguy cơ lây từ người thụ động (receptive/bottom) cao gấp nhiều lần so với người chủ động (insertive/top).
   • Theo ước tính của CDC và WHO: Nguy cơ lây HIV qua quan hệ hậu môn thụ động không bảo vệ khoảng 1.38% mỗi lần (tức khoảng 138/10.000 lần nếu không dùng biện pháp bảo vệ), cao gấp 17-18 lần so với quan hệ âm đạo thụ động.
   • Ở Việt Nam: Hầu hết các ca nhiễm mới trong nhóm MSM đều liên quan đến quan hệ hậu môn không dùng bao cao su.
2. Quan hệ miệng (oral sex)
   • Rủi ro thấp hơn hậu môn, nhưng vẫn tồn tại nếu có vết thương hở trong miệng (lở loét, chảy máu nướu, viêm lợi) hoặc dịch chứa virus tiếp xúc trực tiếp.
3. Yếu tố hành vi và xã hội làm tăng nguy cơ
   • Không sử dụng bao cao su thường xuyên (nhiều người nghĩ “không cần vì không mang thai”).
   • Nhiều bạn tình, quan hệ nhóm, sử dụng chất kích thích (chemsex – phổ biến hơn trong một bộ phận cộng đồng).
   • Kỳ thị xã hội khiến nhiều bạn ngại xét nghiệm HIV, không dám điều trị sớm → virus tiếp tục lan truyền trong cộng đồng.
   • Một số MSM song tính (quan hệ cả nam và nữ) làm tăng nguy cơ lây chéo sang nhóm khác.

Quan hệ đồng giới nữ (WSW – Women who have sex with women) thì sao?

Nguy cơ lây HIV trong nhóm nữ-nữ thấp hơn đáng kể so với nam-nam, nhưng không phải là zero risk:

• HIV có thể lây qua máu kinh nguyệt, dịch âm đạo, dịch hậu môn, hoặc dùng chung đồ chơi tình dục không vệ sinh.
• Quan hệ miệng-bộ phận sinh dục hoặc cọ xát âm hộ có thể lây nếu có vết xước, viêm nhiễm.
• Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm WSW thường dưới 1-2% theo các khảo sát toàn cầu và Việt Nam, nhưng nếu một bên nhiễm HIV và quan hệ không an toàn, vẫn có khả năng lây truyền.

Các biện pháp phòng ngừa HIV hiệu quả nhất hiện nay

May mắn thay, HIV hoàn toàn có thể phòng ngừa gần như 100% nếu áp dụng kết hợp các biện pháp sau:

1. Sử dụng bao cao su đúng cách
   • Mọi lần quan hệ (hậu môn, miệng, âm đạo).
   • Dùng thêm gel bôi trơn gốc nước để giảm ma sát, tránh rách bao.
2. PrEP – Dự phòng trước phơi nhiễm
   • Uống thuốc hàng ngày (Truvada, Descovy hoặc tương đương tại Việt Nam).
   • Giảm nguy cơ lây HIV lên đến 99% nếu dùng đúng.
   • Đã được Bộ Y tế Việt Nam khuyến cáo mạnh mẽ cho nhóm MSM và những người có nguy cơ cao. Bạn có thể lấy PrEP tại các phòng khám chuyên khoa, trung tâm dự phòng HIV/AIDS, hoặc một số phòng khám tư nhân uy tín.
3. Xét nghiệm HIV định kỳ
   • Ít nhất 3-6 tháng/lần nếu hoạt động tình dục thường xuyên.
   • Xét nghiệm nhanh (kết quả trong 15-30 phút) rất phổ biến và kín đáo.
4. Điều trị ARV nếu nhiễm HIV
   • Người nhiễm HIV dùng thuốc đều đặn đạt tải lượng virus không phát hiện (U=U: Undetectable = Untransmittable) → không lây qua đường tình dục. Đây là thông điệp quan trọng nhất hiện nay.
5. Các biện pháp bổ sung
   • Tiêm vaccine HPV (Gardasil 9) để ngăn ung thư hậu môn do HPV – thường đi kèm với HIV.
   • Tránh dùng chung đồ chơi tình dục hoặc vệ sinh kỹ nếu dùng chung.
   • Giảm sử dụng chất kích thích để giữ kiểm soát hành vi.

Lời khuyên chân thành từ Trung Tâm Sức Khoẻ Nam Giới Men's Health

Quan hệ tình dục đồng giới là một phần tự nhiên của sự đa dạng tình dục con người. Bạn xứng đáng được yêu thương, được sống thật với bản thân mà không phải sợ hãi. HIV không phải “căn bệnh của người đồng tính” – mà là hậu quả của hành vi không an toàn, và hoàn toàn có thể ngăn chặn.

Đừng để kỳ thị, xấu hổ hay thiếu thông tin cản trở bạn chăm sóc sức khỏe. Hãy xét nghiệm định kỳ, dùng PrEP nếu cần, và luôn ưu tiên an toàn trong mọi mối quan hệ.

Nếu bạn đang lo lắng, có nguy cơ cao, hoặc cần tư vấn kín đáo về xét nghiệm HIV nhanh, PrEP, kiểm tra STI toàn diện, hỗ trợ tâm lý hoặc bất kỳ vấn đề sức khỏe nam giới nào, Trung Tâm Sức Khoẻ Nam Giới Men's Health luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn.